تهیه کننده : مولوی عبد الظاهر حازم

بسم الله الرحمن الرحيم

الحمد لله رب العاليمن والصلاة والسلام على نبينا محمد وعلى اله وصحبه والتابعين لهم باحسان الى يوم الدين.

اما بعد .,,

قبل از همه حلول ماه مبارك رمضان را به شما وهمهٴ مسلمين جهان تبريك عرض نموده خداوند جل جلاله به همهٴ ما توفيق طاعت نصيب فرموده روزه ونماز وهمه عبادات ما را قبول بارگاه خود ﮔﺭداند.

اول: تعريف روزه واركان آن :

روزه در لغت بمعناي امساك يعني ﻨﮔﻫداشتن است ودر اصطلاح يعني ﻨﮔﻫداري از خوردن ونوشيدن وهم خوابي كردن باهمسر خود ميباشد .

اركان روزه دو ﭼيز است :

2-نیت است كه روزه دار هر شب روزه را پیش از طلوع صبح نیت نمايد وبايد دانست كه نیت در دل است وآوردن آن برزبان جائز نيست وهر عمل روزه دار كه دلالت بر روزه نمايد بجاي نیت محسوب میگردد مانند سحري نمودن وغيره(1)

دوم : فضيلت ماه رمضان :

از بزرﮔترين فضائل ماه مبارك رمضان اينست كه خداوند جل جلاله قرآن كريم را درين ماه نازل فرموده, خداوند ميفرمايد " شهر رمضان الذي انزل فيه القرآن هدى للناس " يعني ماه رمضان ماهي است كه قرآن درآن نازل شده كه هدايت ورهنماي براي مردم ميباشد .

در حديثي كه جامع الصحيح به شمارهٴ 759 آنرا تذكر داده رسول اكرم صلى الله عليه واله وسلم فرمودند: " در اولين شب از شبهاي ماه رمضان شيطان ها وجنى هاي سركش ومتمرد به زنجيرها بسته ميشوند, دروازه هاي دوزخ محكم بسته شده هیچکدام آنها باز نمى ﮔﺭدد ودروازه هاي بهشت باز شده وهیچ یک بسته نمى ماند – وندا كنندهٴ صدا ميكند كه أي خير خواه روى آور وأي خواهندهٴ شر وفساد خود را باز دار ودر هر شب خداوند بندﮔاني را از آتش دوزخ آزاد ميسازد ."

سوم : فوائد ماه رمضان :

ماه مبارك رمضان داراي فوائد ومنافع زيادي است كه به قرآن كريم واحاديث رسول اكرم صلى الله عليه واله وسلم ثابت شده است بعض از آنها را اينجا تذكر ميدهم :

1- حاصل شدن تقوى وﭘﺭهيز ﮔاﺭي - ﭼﻮﻥ خداوند جل جلاله در اولين آيات بيان احكام روزه در سورهٴ بقرة فرموده " لعلكم تتقون " يعني روزه را برشما فرض ﮔﺭدانيديم تا انكه تقوى وﭘﺭﻫﯦز ﮔاﺭي حاصل نمائيد.

2- روزه وقايه و ﺳﭘﺭ از آتش دوزخ است, در حديثي رسول اكرم صلى الله عليه وسلم فرموده اند : الصيام جنة من النار – يعني وقاية و ﺳﭘﺭ از آتش دوزخ است.

3- براي روزه دار دوخوشحالي است, يكي در وقت افطار وتمام شدن روزه ويكي در روز محشر وقتي باﭘﺭﻮﺭدﮔاﺭ خود ملاقات مينمايد.

4- بوي دهن روزه دار در نزد خداوند از بوي مسك خوش بوي تر است ﭼﻮﻥ بوي دهن آن بخاطر اطاعت از أمر ﭘﺭﻮﺭدگاﺭ حاصل شده.

5- در ماه مبارك رمضان شيطان ها به زنجيرها بسته ميشوند, دروازه هاي بهشت باز شده ودروازه هاي دوزخ مسدود میگردد.

6- در ماه رمضان شب قدر است كه طاعت وعبادت درين شب از هزار ماهي كه در آن شب قدر نباشد برتر و ﭘاداش آن زياد تر است.

7- ماه قبولي دعا است خصوصا در وقت افطار .

8- در هر شب از شبهاي اين ماه خداوند بندﮔاني را از آتش دوزخ نجات ميدهد .

9- درين ماه مبارك روزه دار احوال ﮔﺭﺳﻨدﮔاﻥ ومستمدان را احساس نموده, كمك وهمكاري را بسوي شان دراز مينمايد .

چهاﺭم : فرضيت روزهٴ ماه مبارك رمضان :

روزهٴ رمضان در ماه شوال سال دوم هجري فرض ﮔﺭديده ورسول اكرم صلى الله عليه واله وسلم به اجماع علماء نه رمضان را روزه ﮔﺭفتند .

روزهٴ رمضان يكي از اركان اسلام وفرضهاي بزرگ آنست – خداوند جل جلاله در سورهٴ بقره ميفرمايد: " كتب عليكم الصيام " يعني روزه برشما فرض شده است.

ورسول خدا صلى الله عليه واله وسلم در حديث متفق عليه فرمودند: " اسلام برﭘﻨج ﭼﯦز بناء شده – كه يكي از آنها را روزهٴ رمضان ذكر داده اند."

پنجم : روزهٴ رمضان بالاي كي واجب است ؟

روزهٴ رمضان بركسي واجب است كه داراي شرائط ذيل باشد:

· اسلام/ يعني اينكه مسلمان باشد.

· بالغ بودن/ يعني اينكه به سن بلوغ رسيده باشد.

· عاقل بودن/ يعني اينكه عاقل بوده فاقد عقل نباشد.

وعلاوه بر اين شروط زن بايد از حيض ونفاس ﭘاك باشد.

ششم : كسانيكه برايشان روزه خوردن جائز است دو قسم اند :

آنها عبارتند از مرد وزن كلان سال ومريض دائمي كه اميدي بر بهبودي آن نبوده وتوان روزه ﮔﺭفتن را ندارد, اين اشخاص جائز است كه روزه را بخورند وقضاء روزه بالاي شان نيست بلكه در عوض فديه ميدهند كه در بدل هر روز يك مسكين را طعام بدهد ومقدار آن نيم صاع ميباشد .

أ/ مسافر ومريض كه بطور دائمى مريض نباشد – اينها اﮔﺭ بخواهند روزه را خورده ميتوانند ولي قضاء آوردن روزه بالاي شان واجب است ﭼﻮﻥ خداوند جل جلاله در سورهٴ بقره ميفرمايد: " فمن كان منكم مريضا او على سفر فعدة من ايام اخر " سورهٴ بقره آيهٴ 184

يعني كسيكه از شما مريض يا مسافر شد اﮔﺭ روزه را خورد ميتواند به عوض آن روزهاي دﯦﮔﺭي روزه ﺑﮔﯦﺭد .

ب/ زن اﮔﺭ در ماه روزه حيض يا نفاس شد بايد روزه را بخورد ﭼﻮﻥ روزه ﮔﺭفتن برايش حرام است وبالايش واجب است كه بتعداد همان روزها بعد ازينكه معذرتش ازبين رفت واز حيض ويا نفاس ﭘاك ﮔرديد روزه ﺑﮔﯦﺭد .

ج/ زن حامل وياشيردهنده اﮔﺭ روزه به خود شان ويا به خودشان واولادهايشان ضرر ميكرد مانند مريض ومسافر برايشان جائز است كه روزه را بخورند وبالاي شان قضاء آن روزها واجب است وانشاء الله همين نظر ترجيح دارد.

د/ كسيكه مجبور به خوردن ميشود يعني اﮔﺭ روزه را نخورد بيم آنست كه هلاك شود برايش روزه خوردن جائز بلكه لازم است كه روزه را بخورد حتى اﮔﺭ سالم ومقيم هم بوده باشد وبرايش قضاء آوردن همان روز واجب است .

هفتم : ثبوت داخل شدن ماه رمضان :

روزهٴ ماه رمضان به ديدن ماه آن واجب ﻤﯦﮔﺭدد, اﮔﺭ أبرها ويا كدام علت دﯦﮔﺭي مانع از ديدن ماه ﮔﺭديد ماه شعبان سي روز تكميل شود, ﭼﻨاﻨﭼه در حديث متفق عليه رسول اكرم صلى الله عليه واله وسلم ميفرمايند: " به ديدن ماه روزه ﺑﮕﯦﺭد وبه ديدن آن روزه را بخوريد اﮔﺭ أبرها مانع ديدن ماه ﮔﺭديد ماه شعبان را سي روز ﭘﻮره نمائيد ."

هشتم: آﻨﭼه روزه را باطل ميكند : قرار ذيل است :

أ/ خوردن ونوشيدن بطور عمدي: اﮔﺭ روزه دار بطورعمدي خورد ويا نوشيد روزه اش باطل وﮔﻨاه كار ﮔﺭديده وبالايش قضاء آوردن همان روز يا روزهاي كه خورده است لازم ﻤﯦﮔﺭدد, ليكن اﮔﺭ به فراموش خورد ويانوشيد روزهٴ خودرا تمام نمايد وﭼﯦزي بالايش نيست.

ب/ استفراغ عمدي: اﮔر بطور عمدي استفراغ نمود روزه اش باطل وﮔﻨاه كار ﮔﺭديده وبالايش قضاء لازم ﻤﯦﮔﺭدد, ليكن اﮔر خارج از اراده اش بود وعمدا نبود روزه اش صحيح وﭼﯦزي بالايش نيست.

ج/ زن اﮔﺭ خون حيض يا نفاس را در هر لحظهٴ از روز ديد حتى اﮔﺭ لحظاتي ﭘﯦش از آذان مغرب باشد روزه اش باطل وبالايش قضاء آوردن روزهٴ همان روز بعد از ﭘاك شدن لازم است .

د/ استمناء عمدي : يعني استمناء عمدي روزه را باطل ﻤﯦﮔﺭداند خواه ازطريق لمس باشد يا ازطريق نظر اندازي بسوي اماكن شهوت يا به كدام وسيلهٴ دﯦﮔﺭي حتى اﮔﺭ از طريق جماع كردن هم نباشد وبالايش قضاء آوردن روزه واجب ﻤﯦﮔﺭدد .

ﻫ/ داخل نمودن آﻨﭼه در عرف وعادت غذاء ﮔفته ميشود به شكم از راه هاي غير از دهان مانند سيرم كاركردن ويا ﭘﯦﭼكاري هاي مقوي ومغذي كه جاي خوردن ونوشيدن را ﻤﯦﮕﯦﺭد ليكن اﮔﺭ جاي خوردن ويا نوشيدن را ﻨﮕﯦﺭد باكي نيست .

و/ داخل نمودن آﻨﭼه در عرف وعادت غذا ﮔفته نمى شود در شكم از راه دهان مانند داخل نمودن دود ﺳﯦﮔاﺭ يا ﭼلم ويا فرو بردن رﯦﮕﭼه وامثال آن كه به اتفاق علماء روزه را باطل ميسازد – ليكن به استعمال هواكش براي كسانيكه به ضيقي تنفس ﮔﺭفتار هستند باكي نيست .

ز/ كسيكه روزه دار است ليكن به قلب خود خوردن روزه را نيّت ميكند روزه اش باطل ﻤﯦﮔﺭدد حتى اﮔﺭ ﭼﯦزي هم تناول ننمايد ﭼﻮﻥ نيّت يكي از اركان روزه بشمار ميرود وقت خوردن را نيّت كرد يكي از اركان روزه را فاسد نموده است .

ح/ جماع كردن در روز ماه رمضان روزه را باطل ميكند وبرهر دو يعني زن ومرد قضاء آوردن روزه واجب است ﻫﻤﭼﻨاﻥ بر مرد كفارهٴمغلّظه لازم ﻤﯦﮕﺭدد كه عبارتست از آزاد نمودن يك برده در صورتيكه ﭘﯦدا نشد – كه البته اكنون موجوديت آن ممكن نيست ﭼﻮﻥ نظام برده ﮔﻲ از بين رفته – بايد دو ماه را ﭘﯦاﭘﻲ روزه ﺑﮕﯦﺭد واﮔﺭ آنرا هم نتوانست بايد شصت مسكين را طعام بدهد واين كفاره به همين ترتيبي كه تذكر رفت واجب ﻤﯦﮔﺭدد .

نهم : آنچه براي روزه دار انجام آن جائز است :

أ/ سرمه كردن ﭼشمان ﻫﻤﭼﻨاﻥ انداختن قطره يا نوع دﯦﮕﺭي از دوا به ﭼشمان در ايام روزه خواه مزهٴ آنرا در حلق و دهان خود احساس بنمايد يا خير بشرط آنكه اﮔﺭ طعم آنرا احساس نمود آنرا فرو نبرد .

ب/ بوسه نمودن يعني براي روزه دار جائز است كه در وقت روزه داشتن خانم خود را بوسه نمايد بشرط آنكه به نفس خود حاكميت داشته باشد كه شهوتش تحريك نشود ﭼﻮﻥ رسول اكرم صلى الله عليه واله وسلم ﭼﻨﯦﻥ كرده اند اما كسيكه به نفس خود حاكميت ندارد برايش جائز نيست .

ج/ مضمضه واستنشاق يعني تحريك آب در دهان وبيني بشرط عدم مبالغه وزياده روي .

د/ حجامت كردن يعني براي روزه دار حجامت كردن جائز است در صورتيكه حجامت باعث ضعيفي وجودش ﻨﮕﺭدد وهمين رأي ترجيح دارد ﭼﻮﻥ رسول اكرم صلى الله عليه واله وسلم ﭼﻨﯦﻥ كرده اند.

ﻫ/ آﻨﭼه اجتناب از آن ممكن نيست مثل فرو بردن آب دهان وﮔﺭد وغبار راه ها وبوئيدن خوشبوئي ها وﭼشيدن طعام وغيره.

و/ استعمال نمودن مسواك در هر وقتي از روز كه بخواهد ﻫﻤﭼﻨاﻥ استعمال نمودن كريم دندان بشرط آنكه ﭼيزي از آن را فرو نبرد ليكن بهتر عدم استعمال آنست .