آخرین بازدید سایت
| احکام روزه و فضائل آن - بخش دوم |
 |
 |
|
تهیه کننده : مولوی عبد الظاهر حازم دهم : مستحبات وآداب ماه رمضان . أ/ سحري نمودن يا خوردن طعام سحري ﮔﺭﭼه مقدار اندكي هم باشد مستحب است ﭼﻮﻥ رسول الله صلى الله عليه واله وسلم در حديث متفق عليه فرمودند : "سحري كنيد كه در سحري كردن بركت است" ﭼﻨاﭼه تأخير كردن سحري تا نزديكي آذان صبح نيز مسنون است . ب/ تعجيل نمودن در افطار وبهتر آنست كه به يك يا سه دانه خرماي تازه يا خرماي خشك يا مقداري آب باشد واﮔﺭ ﭼيزي ﭘﯦدا نشد كه افطار نمايد به قلب خود افطار روزه را نيّت كند تا ﭼيزي بيابد كه به آن افطار نمايد . ج/ دعا كردن در اثناي روزه داشتن ودر وقت افطار ﭼﻮﻥ در حديثي رسول اكرم صلى الله عليه واله وسلم فرمودند : " سه كسي است دعاي شان رد نمى ﮔﺭدد از آن جمله فرمودند: روزه دار تا زماني كه افطار نمايد" وبه روايت دﯦﮔﺭ: روزه دار در وقت افطارش. د/ نماز تراويح : ومستحب است كه به همراه امام اداء نمايد تا اجر وثواب قيام الليل را در يابد . ﻫ/ جد وجهد نمودن در عبادت خصوصا در دههٴ اخير ماه مبارك رمضان وتلاوت قرآن كريم با تدبر معاني آن . و/ عمره در ماه رمضان ﭼﻮﻥ اداي عمره در ماه رمبارك رمضان معادل حج با معيت رسول اكرم صلى الله عليه واله وسلم ميباشد ﭼﻨاﻨﭼه روايت شده . ح/ اجتناب نمودن هر عمل وكلامي كه منافي اخلاق رزه دار باشد اﮔﺭ كسي كلام نا سزا برايش ﻤﯦﮕﻮيد يا ويرا دشنام ميزند به آواز بلند ﺑﮕﻮيد كه من روزه دار هستم يعني ﭼﻨين ﮔفتار وكرداري از اخلاق روزه دار بدور است .
يازدهم : فضائل ده روز اخير ماه مبارك رمضان وطاعت هاي كه مخصوص اين روزها ميباشد. در حديث متفق عليه از حضرت عائشة رضي الله عنها روايت است كه رسول الله صلى الله عليه وسلم وقتى دههٴ اخير ماه رمضان داخل ميشد ازار بند خود ار محكم نموده شب زنده دارى نموده واهل وخانوادهٴ خود را از خواب بيدار مينمودند. اعاملي كه مخصوص اين ده روز اخير ماه رمضان ميباشد قرار ذيل است: أ/ قسمت زياد تر شبها را بيدار بوده مشغول طاعت وعبادت باشد ﭼﻮﻥ رسول اكرم صلى الله عليه واله وسلم ﭼﻨﯦﻥ ميكردند. ب/ بيدار ساختن خانواده براي نماز تهجد وقيام الليل ﭼﻨاﻨﭼه سفيان ثورى ﻤﯦﮕﻮيد دوست دارم كه درين شبها اﮔﺭ قدرت وتوان بيدار خوابي را داشته باشند اينكه خانواده واولادهاي خود را براى اداي نماز تهجد وقيام الليل بخيزاند . ج/ محكم نمودن ازار بند كناية از دوري از زنها وفراغت كامل براى عبادت ميباشد ونشستن در مسجد براى اعتكاف والتماس ليلة القدر – كه فضيلت آن زيادتر از هزار ماه است كه درآن شب قدر نباشد . د/ نشستن به اعتكاف در حديث متفق عليه از حضرت عائشه رضي الله عنها روايت است كه رسول الله صلى الله عليه واله وسلم بطور هميش تا ﻫﻨﮔام وفات شان ده روز اخير ماه رمضان را معتكف ميبودند" واﮔﺭ انسان كمتر از ده روز يا زياد تر از آن را معتكف بشود مانعي نيست ﭼﻨاﻨﭼه رسول الله صلى الله عليه واله وسلم در رمضان اخير حيات شان بيست روز اخير ماه رمضان را معتكف شدند. واعتكاف يعني نشستن در مسجد براى عبادت وذكر وطاعت ﭘﺭوردﮔاﺭ ودورى از همهٴ كارهاي دنيوي والتماس شب قدر تا اينكه از اجر وثواب آن محروم نماند ﭼﻮﻥ محروميت از آن خسارهٴ بزرﮔﻰ است. در حديثي رسول الله صلى الله عليه واله وسلم ميفرمايند : " كسيكه شب قدر را از روى ايمان وبه جهت رضاي خدا به عبادت مشغول شود خداوند جل شأنه همهٴ ﮔﻨاهان ﭘﯦشينه اش را مورد عفو وآمرزش قرار ميدهد. ووقتى حضرت عائشه رضي الله عنها از رسول الله الله صلى الله عليه واله وسلم ﭘﺭسيد كه يا رسول الله اﮔﺭ به شب قدر موافقت نمايم ﭼه ﺑﮕﻮيم فرمودند: " قولي : اللهم انك عفو تحب العفو فاعف عني " خداوندا تو بخشنده ودوست دار عفو وبخش هستى مرا مورد عفو وآمرزش قرار بده. وويرا به اين دعا وطلب آمرزش أمر براى اين فرمودند كه رسيدن به ماه رمضان وﭼﻨﯦﻥ شب باعظمت بزرﮔﻰ وتوفيق طاعت وعبادت درين شب نعمتي بس بزرﮔﻰ است كه هر قدر انسان شكر نمايد بازهم مقصر است كه به تقصير خود اعتراف نموده طلب عفو وآمرزش نمايد. ﻫ/ روزه ﮔرفتن شش روز از ماه شوال بعد از تمام شدن ماه مبارك رمضان در حديثي كه مسلم از ابو ايوب انصاري روايت نموده كه رسول الله صلى الله عليه واله وسلم فرمودند: " كسيكه ماه رمضان را روزه ﺑﮕﯦﺭد وبعد از رمضان شش روز از شوال را روزه دار شود ﮔﻮيا كه تمام عمر خود را روزه دار بوده است."
دوازدهم : صدقهٴ فطر . صدقهٴ فطر به اجماع مسلمين در سال دوم هجري همزمان با ماه رمضان فرض ﮔﺭديد بخاري ومسلم از ابن عمر روايت مكنند كه رسول الله صلى الله عليه واله وسلم زكاة فطر را بمقدار يك صاع از خرما يا يك صاع از جو بر برده وآزاد ومرد وزن و كوﭼك وبزرگ از مسلمانان فرض ﮔﺭدانيد (1). ومعنى اينكه فرض ﮔﺭدانيد يعني لازم وواجب ﮔﺭدانيد وحكمت ازصدقهٴ فطر در حديث مرفوعي كه ابن عباس رضى الله عنهما روايت ميكند بيان شده كه رسول الله صلى الله عليه واله وسلم حكمت از صدقهٴ فطر را دو ﭼﯦز وانمود كرده اند يكي كامل شدن خلل ونواقص كه به روزهٴ روزه دار واقع شده مباشد, دوم دست وكمك براي فقراء ومساكين وبر طرف ساختن حوائج شان در روزهاي عيد كه روزهاي فرحت وخوشي است تا اينكه خوشي ومسرت همهٴ جامعه را در برﮔﯦﺭد وواجب است كه مسلمانان صدقهٴ فطر را از خودش واز آنها ئيكه نفقهٴ شان بالايش واجب ميباشد ادا نمايد , ﭼﻨاﻨﭼه مستحب است كه از طفلي كه هنوز ولد نشده ﭘﺭداخت نمايد ﭼﻮﻥ حضرت عثمان رضى الله تعالى عنه ﭼﻨﯦﻥ كردند . ووقتى اداي آن ﭘﯦش از نماز عيد است وبهتر آنست كه بعد از غروب كردن آفتاب شب عيد ﭘﺭداخت نمايد ﭼﻨاﻨﭼه جائز است يك يا دو روز قبل از عيد ﭘﺭداخت نمايد ﭼﻨاﻨﭼه در حديثي بخاري روايت ميكند كه صحابه كرام ﭼﻨﯦﻥ ميكردند ﻫﻤﭼﻨاﻥ عدهٴ از فقهاء اداء صدقهٴ فطر را از اول ماه رمضان جواز داده اند. واﮔﺭ كسي نتوانست قبل از نماز عيد ﭘﺭداخت نمايد لازم است بطور قضاء بعد از عيد ﭘﺭداخت نمايد ولى بتأخير ﮔﻨاه كار است ﭼﻮﻥ از آمر رسول خدا صلى الله عليه واله وسلم مخالفت نموده, در حديثي ابن عباس رضي الله تعالى عنهما ميفرمايد : " كسيكه زكاة فطر را قبل از نماز عيد ادا نمود زكاة مقبول واﮔﺭ بعد از نماز اداء نمود در حكم صدقهٴ از صدقات است." سنن ابو داود 1609 وبايد زكاة فطر براى فقراء ومساكين داده شود تا رفع احتياجات خود را بنمايند ومقدار صدقهٴ فطر يك صاع از مواد غذائي است كه تقريبا دونيم كيلو ميشود وبهتر آنست كه سه كيلو ﭘﺭداخت نمايد تا جانب احتياط مراعات شود وزيادي را صدقه نيّت نمايد. وصدقهٴ فطر از همان طعامي ﭘﺭداخت ميشود كه در هر وطن ومحيط رواج بيشتر دارد مثلا در كويت برنج بيشتر مروّج است ودر افغانستان ﮔندم ودر بعضي جاهاي دﯦﮕﺭ جواري وجو ويا كشمش مثلا رواج بيشتري دارد . ﻫﻤﭼﻨاﻥ امام ابي حنيفه – رحمه الله تعالى - ﭘﺭداخت قيمت آنرا بطور نقدي اجازه داده ولجنهٴ فتوى در وزارت اوقاف كويت نيز همين نظريه را تأييد نموده ومقدار آنرا يك دينار كويتي از هر فرد تعيين نموده است. وبهتر آنست كه به فقراء همان وطن ومحيطي ﭘﺭداخت شود كه انسان در آن زندﮔﻰ مينمايد ﻤﮕﺭ در صورتيكه در انجا نباشد يا اينكه در خارج از آن وطن كساني باشند كه مستحق تر باشند (2)
1/ سوال: بعضى از زنها براى اينكه عادت ما هانهٴ شان در ماه رمضان آنها را مجبور به خوردن روزه ننمايد از تابليت هاى جلو ﮔﯾﺭي از بارداري استفاده مينمايد, براى اينكه بعد از رمضان روزهٴ قضائي بالايشان نباشد, آيا اين كار جائز است يا خير؟ ودر صورتيكه جائز باشد كدام قيود وشرائطي دارد يا خير؟ جواب/ نظر ما درين مسئله آنست كه از تابليت ها استفاده ننمايد بلكه بهمان حالت طبيعي كه خداوند جل جلاله زن را خلق نموده ﺑﮔذارد بهتر است, ﭼون به آمدن عادت ماهانه حكمتى است كه مناسب به طبيعت زن ميباشد, ودر جلوﮔﯾﺭي از آن حتما ضرر جسمي به وي وارد ﻤﯾﮔﺭدد , در حديثي كه ابن ماجه در احكام بشمارهٴ 2341 ذكر نموده حضرت رسول اكرم صلى الله عليه وسلم فرمودند " لاضرر ولا ضرار " يعني در اسلام ضرر رسانيدن به خود وبغير جائز نيست, لذا نظر ما درين مسئله ﭼﻨﯾﻥ است كه وقتي عادت زن آمد روزه ونماز را ترك نمايد و بعد ازآنكه حيض ويا نفاس ﭙاك ﮔرديد روزه ونماز را از سر ﺑﮕﯾرد وبعد از ماه رمضان روزهاي كه خورده است قضاء بياورد .
2/ سوال دوم: حكم استعمال كريم دندان براي روزه دار در ماه رمضان ﭼﯾست؟ جواب/ به استعمال كريم دندان باكي نيست بشرط آن كه به معده اش ﭼيزي ازآن داخل نشود ليكن بهتر آنست كه در روز رمضان استعمال ننمايد, ﭼون احتمال آن ميرود كه ﭼيزي از آن به معده اش داخل شود .
3/ سوال سوم: به مريضي ﮔﺭده ﮔﺭفتار ميباشم و طبيب مرا به خوردن روزه توصيه نموده است ,ليكن من به نصيحت طبيب عمل نكره روزه ﻤﯾﮕﯾﺭم در حاليكه دردم زياد ميشود آيا اﮔر روزه را بخورم مرتكب ﮔناه شده ام وكفارهٴ آن ﭼيست؟ جواب/ در صورتيكه روزه ﮔرفتن برايت سخت بوده به مريضي ات مي افزايت وطبيب مسلمان ومعروف به سداد رأيش به ﻨﮕﺭفتن روزه توصيه نموده خوردن روزه برايت جائز است ودر برابر هر روز يك مسكين را طعام بده وبالايت قضاء آوردن روزه نيست ﭼون نميتواني قضاء آوري ليكن اﮔر از مريضي بطور كامل جور شدي مانند دﯾﮕﺭان ماه رمضان را روزه ﺑﮕﯾﺭ و قضاء آوردن سالهاي ﮔذشته كه خورده اي بالايت نيست.
4/ سوال ﭼهارم: اﮔر زن بعد از طلوع صبح از عادتش ﭙاك ﮔرديد آيا همان روز را روزه ﺑﮕﯾرد و برايش محسوب ﻤﯾﮕردد يا اينكه بايد همان روز را قضاء آورد ؟ جواب/ اﮔﺭ همزمان به طلوع صبح يا اندكي ﭙﯾش از آن خونش قطع ﮔرديد روزهٴ همان روزش صحيح و از روزهٴ فرضش محسوب ﻤﯾﮕﺭدد حتى اﮔر غسل را بتأخيراندازد اما اﮔﺭ خون تا بعد از روشن شدن صبح قطع ﻨﮕرديد همان روز را امساك نمايد ولي از روزهٴ فرضش محسوب نمى ﮔردد وبايد آن روز را بعد از رمضان قضاء بياورد.
5/ سوال ﭙﻨجم : آيا نوشيدن آب در ماه رمضان در اثناء آذان فجر جائز است؟ جواب/ اﮔر دانست كه مؤذن ﭙﯾش از داخل شدن وقت آذان داده جائز است ﭼون بعضي از مؤذنين آذان صبح را براي احتياط لحظاتي قبل از دخول وقت آذان ميدهند اما اﮔر دانست كه مؤذن بعد از دخول وقت آذان داده است خوردن يا نوشيدن در اثناء آذان جائز نيست .
6/ سوال ششم: آيا ﭙﯾﭼكاري در روز هاي رمضان بالاي روزه كدام تأثير دارد؟ جواب/ ﭙﯾﭼكاري يا آﻤﭙول هاي تداوي به دو قسم است, يكي براي تغذيه به كار ميرود كه استعمال آن جاي خوردن ونوشيدن را ﻤﯾﮕﯾرد و اين قسم از ﭙﯾﭼكاري ها روزه را باطل ميسازد ﭼون استعمال آن در حكم خوردن ونوشيدن است , قسم دوم ﭙﯾﭼكاري هاي است كه جاي خوردن ونوشيدن را ﻨمي ﮔﯾرد مانند ﭙﻨسلين وغيره واين قسم ﭙﯾﭼكاري در حكم خوردن ونوشيدن نيست و روزه را باطل نمي سازد لذا استعمال آن در روزهاي رمضان جائز است .
7/ سوال هفتم: آيا ﮔرفتن مقداري از خون روزه دار براي تحليل يا تبرع روزه اش را باطل ميسازد يا خير؟ جواب/ اﮔر مقدار خون ﮔرفته شده از وي كم بود بنحوي كه وجودش را ضعيف نمي ساخت جائز وروزه اش را باطل نمي سازد ليكن اﮔر مقدار خون زياد بود بنحوي به بدن روزه دار را ضعيف ميساخت روزه اش را باطل ميسازد مانند حجامت كردن كه فاسد كنندهٴ روزه است, بناء برآن بر روزه دار به روزهٴ فرض جائز نيست كه مقداري زيادي از خون خودرا تبرع نمايد ﻤﮕر در صورتيكه ضرورت باشد كه در وقت ضرورت جائز است ليكن روزه اش باطل ﮔرديده باقي ماندهٴ همان روز را بخورد وبياشامد و آن روز را قضاء آورد.
8/ سوال هشتم: اﮔر انسان در ماه رمضان روزه را ﮔرفته و نماز را اداء نمايد ليكن بعد از رمضان نماز را ترك ميكند آيا روزه اش صحيح است ؟ جواب/ نماز مهمترين اركان اسلام بعد از كلمهٴ شهادت و از فرضهاي عيني است و اﮔر كسي نماز را ترك نمايد كه از فرضيت آن منكر شود ويا از طريق كسالت ولامبالاة تركش نمود كافر و از ملت اسلام خارج ميشود وآنان كه تنها در ماه رمضان روزه ﻤﯾﮕرند ونماز ميخوانند ﮔويا با خدا معاملهٴ فريب ميكنند و خداوند را تنها در ماه رمضان ميشناسند, اﯾﻨﭼﻨﯾﻥ اشخاص روزهٴ شان به همراه ترك نمودن نماز در ماه هاي دﯾﮕر سال صحيح نمي شود .
9/ سوال نهم : آيا كشيدن دندان روزه را باطل ميسازد؟ وحكم فروبردن آب دهن وتحليل خون ﭼيست؟ جواب/ خونيكه بسبب كشيدن دندان خارج ميشود ﻫﻤﭼﻨان مقدار كمى از خون كه براي تحليل وتشخيص مرض ﮔرفته ميشود روزه را باطل نمي كند ﭼون مقدار آن كم است و بدن را ضعيف نمي سازد ليكن ﮔرفتن مقدارزيادي از خون طوريكه ﭙﭙشتر ياد آور شديم جائز نيست ﻤﮕر در صورتيكه ضرورت باشد ودرآن صورت روزه اش باطل شده قضاء بياورد ﻫﻤﭼنان فروبردن آب دهن كدام تأثيري به روزه ندارد.
10/ سوال دهم: آيا بخشيدن ثواب روزه براي مرده جائز است ؟ روزهٴ نافله جائز است كه ثواب آن براي مرده بخشيده شود و انشاء الله ثواب آن برايش ميرسد . والله اعلم وآخر دعوانا أن الحمد لله رب العاليمن . 2- همان مرجع سابق + الملخص الفقهي 1/351 بتصرف
|
ما چه میگوییم ؟
با راه اندازی این سایت بنا داریم با استفاده از فن و صنعت سخت افزاری مسایلی را در عرصه های گوناگون دینی، سیاسی، فرهنگی مجال طرح شدن بدهیم.
می کوشیم اصالت های فرهنگی خود را در عین توجه به خرد زمانه و دستاورد های تمدن نوین به رخ دیگران بکشیم.
اصلاح سیاسی و مشارکت جمعی را یگانه راه فائق آمدن بر چالش های موجود در عرصه سیاسی ملت اسلامی می دانیم و حضور زنان را در این زمینه مهم و مرکزی ارزیابی می کنیم.
همکاری های قلمی شما دوستان ما را برای تدوام این راه دلگرم می سازد.